Patron PDF Drukuj E-mail

Jadwiga Andegaweska (1373/4-1399)

Nie da si zaprzeczy temu, e redniowieczne spoeczestwo byo zmaskulinizowane lub powiedzmy inaczej - zdominowane przez mczyzn. Byoby jednak bdem stwierdzenie, e mczyni cakowicie wykluczyli kobiety ze wszystkich sfer ycia spoecznego. Status matki, córki, maonki mia sw rang w opinii publicznej. Doceniano zasugi niektórych kobiet wnoszcych ponadprzecitny wkad w róne dziedziny aktywnoci ludzkiej, czynic je witymi. Wszystko to nie zmienia faktu, e kobiety w tej epoce byy cakowicie podporzdkowane mczyznom.
Pe w zasadniczy sposób determinowaa sytuacj czowieka. Uregulowania prawne ograniczay kobiety tak w sferze prywatnej, jak i publicznej. Wród tych przeciwnoci, a moe wanie dziki nim, pojawiay si te kobiety szczególnie aktywne, wiate i odwanie przekraczajce bariery nakrelone przez ówczesn rzeczywisto.

Napis brzmia podobno tak:

„Tutaj pi Jadwiga, gwiazda Polski... która poskromia swe serce przez rozum i zwyciya sam siebie z si olbrzyma. Bya podpor kocioa, bogactwem duchownych, ros ubogich, honorem szlachty, pobon opiekunk biedaków... Wolaa by sodk ni potn, nie byo w niej cienia dumy i gniewu...”

Wyryty po acinie na nagrobkowej pycie nie zachowa si, a znany jest tylko dziki przekazowi w jzyku francuskim.
Czy rzeczywicie istnia? Tego dzi nikt ju sprawdzi nie moe, ale faktem jest, e posta Jadwigi, ony Wadysawa Jagiey, przez cae wieki otaczaa legenda mczennicy na tronie. W pamici pokole zachowaa si jako ta, która dla dobra królestwa musiaa zrezygnowa z wielkiej mioci do piknego ksicia i zerwa z nim luby by wyj za m za mczyzn, który z racji wieku mógby by jej ojcem. mier otoczya j mnóstwem legend wiadczcych nie tylko o jej majestacie, ale przede wszystkim, o odruchach zwykej ludzkiej dobroci oraz wraliwoci na cudz krzywd i ból.

Kiedy dziesicioletnia Jadwiga, córka Ludwika Andegaweskiego i Elbiety Boniaczki, wnuczka Elbiety okietkówny - siostry Kazimierza Wielkiego, ostatniego króla z dynastii Piastów, wchodzia do katedry na koronacj, czekay na ni tumy. Jadwiga musiaa modli si w zachowanym do dzi prezbiterium, otoczonym sarkofagami przodków. A kiedy przed ponad 600 laty unosia oczy do nieba, widziaa te same co my sklepienia ze zwornikami, tyle e nie brudnokredowe, ale niebieskie ze zotymi figlarnymi gwiazdeczkami. Jej spojrzenie pamita równie w. Jan Ewangelista z kielichem zatrutego wina na polichromii w lewej czci prezbiterium. Zamek królewski sta murowany w tym co dzi miejscu, ale inny. Z czasów Jadwigi przetrway dwie komnaty w skarbcu koronnym - Sala Jadwigi i Jagiey z herbami Andegawenów i Jagiellonów oraz Sala Kazimierzowska z fragmentem polichromii ze splecionymi literami M, symbolizujcymi ewangeliczne Mari i Mart, ycie kontemplatywne i aktywne, które wioda Królowa.

- Zachoway si trzy przedmioty, których dotykaa - mówi Dariusz Nowacki, pracownik Zamku Królewskiego na Wawelu - puchar Królowej Jadwigi, Psaterz Floriaski i racjona.

Dziesicioletnia Jadwiga przyjechaa do Krakowa realizowa polityk mocarstwow swoich rodziców, pragncych zalubi córki z najwybitniejszymi rodami w Europie. Ju kiedy miaa cztery lata, odbya tzw. zalubiny na przyszo, dziecice pokadziny z omioletnim Wilhelmem Austriackim Habsburgiem. Po skoczeniu 12 roku ycia miao odby si powtórzenie pokadzin i rzeczywisty zwizek z Wilhelmem.

- I wanie wszystko to, co rozgrywa si w duszy Jadwigi na zamku, w katedrze i wokó jest zwizane z 12 rokiem ycia Królowej - mówi ks. Jacek Urban. Zawarcie maestwa byo moliwe po skoczeniu 12 lat, ale w. Tomasz z Akwinu da póroczn dyspens i Jadwiga moga wyj za m majc 11 i pó roku, a przypadao to dokadnie 15 sierpnia 1385 r. Wanie wtedy do Krakowa przyjecha Wilhelm z nakazu ojca Leopolda III. Habsburgowie nie mieli jeszcze znaczenia w Europie, Wilhelm by zwykym ksiciem styryjskim i maestwo z Jadwig byo dla niego nadziej na królestwo. Jadwiga jako maa dziewczynka spdzia z nim pó roku na dworze w Wiedniu, znali si, lubili. Teraz chciaa zwiza si z Wilhelmem.
Inne plany miaa Rada Krakowska, dca do maestwa Królowej z 36-letnim ksiciem Wadysawem Jagie. Dokadnie 14 sierpnia 1385 r., czyli dzie przed przybyciem Wilhelma do Krakowa, w Krewie, Jagieo zobowiza si przyj chrzest i rk Jadwigi. Ale Jadwiga postanowia wybra uczucie. Kiedy panowie maopolscy utrudniali jej widzenie z Wilhelmem, wedug poda, rozgniewana rania toporem w rami, bronicego jej wyjcia z zamku, Dymitra z Goraja.

- Nikt wówczas nie przejmowa si wol dziewczt - mówi ks. Jacek Urban. - Ona jako pierwsza toczy walk, ma swoj wol. Zwykle takie fakty si kryo, a jej postpowanie zostao zapisane.

- Bya energiczn, zdecydowan mod osob, wiedziaa, czego chce – podkrela proboszcz Katedry ks. infuat Janusz Bielaski. - A jednak wybraa wol Boga, maestwo ze starszym o 24 lata Jagie. Czarny Krucyfiks z lipowego drewna, przed którym si wtedy modlia do dzi wisi w katedrze. Dwunastoletnia Królewna wybraa czarn, zbola twarz Oblubieca.

"Wrómy do katedry królewskiej, gdzie w mroku majaczya uniesiona w ekstazie twarz Jadwigi. Patrzya w gór, na krucyfiks. Jej twarz rozwietlaa si, jakby nagle pady na ni promienie soca. (...) Jednoczenie stranik na wiey zamku, widzc wiato w oknach katedry, zacz bi w dzwon na trwog.(...) brat zakonny sprzta popió i miecie przed jutrzni. Wymienia wiece. Ze zdumieniem zobaczy, e te blisko krzya stopiy si w nocy od jakiego aru i tak przywary do lichtarzy, e trzeba je ostrzem podwaa" - czytamy w scenariuszu K. Zanussiego "Jadwiga Andegawenka".

W predelli otarza Krzya królowej Jadwigi widnieje aciski napis, który pierwszy raz pojawi si tam w 1500 r.: ten zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa ukrzyowany wizerunek przemówi do witej Jadwigi Królowej Polski.

Tu Królowa usyszaa od Chrystusa: "Jadwigo, ratuj Litw", sowa wyznaczajce cel jej królowania. Litwa bya bowiem ostatnim pogaskim krajem Europy - mówi ks. Jacek Urban, który codziennie rano odprawia Msz w. o Królowej Jadwidze przy jej krzyu, speniajc yczenie biskupa krakowskiego Karola Wojtyy. Przed tym krucyfiksem dokona beatyfikacji Królowej Jan Pawe II, a od XVII w. odbywa si liturgia Jadwigi.

- Na otarzu zachoway si wota - sznury korali, serduszka, odlewy uzdrowionych koczyn - opowiada ks. Jacek Urban. - Katedra bya pi razy rabowana, zgina Ksiga Cudów Królowej Jadwigi.

Pod krzyem, w mosinej skrzyni wykonanej przez prof. Witolda Korskiego, spoczywaj relikwie Królowej, przeniesione tu w czerwcu 1987 r., przed beatyfikacj. Pierwsze miejsce Jej pochówku znajduje si po lewej stronie prezbiterium, które byo wiadkiem jej caego krakowskiego ycia. Królowa zmara 17 lipca 1399 r., cztery dni po dugo oczekiwanej, trzytygodniowej córeczce, Elbiecie Bonifacji. Miaa 25 lat.

- Kazaa si pochowa pod otarzem w. Erazma, gdzie przechowywano Najwitszy Sakrament, który szczególnie czcia - wyjania ksidz. - Wszystkie uroczystoci w Katedrze odbyway si wobec jej relikwii. Najpierw jej kult kwit, na grobie kadziono wota, po przebudowach grób zrówna si z posadzk i dla jego oznaczenia wmurowano zachowan do dzi pyt.
Kiedy w 1887 r. dokonywano restauracji Katedry, odkryto grób Królowej. Obecny przy tym Jan Matejko odrysowa wyjt z trumny czaszk i insygnia. By moe posuya mu jako model twarzy Jadwigi malowanej w Poczcie Królów Polskich.
Nie zachoway si adne wizerunki Królowej. Badania antropologiczne prowadzi Izydor Kopernicki, profesor Uniwersytetu Jagielloskiego. Opracowanie pozostao w rkopisie, ogosi je dopiero w 1914 roku prof. Juliusz Talko-Hryncewicz.
Kiedy po 550 latach odsonito pyt grobow, aby przenie jej relikwie do sarkofagu z biaego marmuru kararyjskiego, zebrani zobaczyli wszystkie koci Królowej, dobrze zachowane paznokcie, zby.

- Ja sam ogldaem jej szcztki przed beatyfikacj, miaa ksztatn czaszk, która nie "straszya" - zwierza si ks. Jacek Urban. - Tak jak w kazaniu pogrzebowym Stanisawa ze Skalbmierza "poznalimy jej niezwyk urod".

Niektórzy sdzili, e bya wska w biodrach i dlatego przedwczenie urodzia córeczk, ale dr Bogdan Sawicki, badajcy szcztki, stwierdzi, e miaa dobr budow, a przyczyn zgonu musiao by zakaenie poporodowe.
Znajc wyniki bada nad szcztkami kostnymi, Pawe Sikora tak przedstawi wygld Królowej: [...] Mona sobie wyobrazi królow Jadwig jako kobiet mod, bardzo wysok, blondynk, o gowie krótkiej, czole prostym, wysokim i twarzy wskiej, nosie prostym i wskim [...]. Jak na owe czasy Królowa bya bardzo wysoka. Pomiar koci udowej wskazuje, e miaa 172 - 180 cm wzrostu. Miaa pene uzbienie, wosy rudawe. Zachwyca si ni Dugosz i inni wspóczeni. Ciao leao w trumnie przesunite do jednego boku, std wniosek, e obok pooono malek Elbiet.

- W trumnie znaleziono lipowe zocone bero i jabko oraz skórzan koron, bo Królowa wszystkie kosztownoci ofiarowaa Akademii - wyjania ks. Jacek Urban. - Za jej ycia powsta na Akademii Wydzia Teologiczny, bez którego uniwersytety traktowane byy jako szkoy. W pierwsz rocznic mierci Jagieo dokona aktu reelekcji kazimierzowskiej uczelni. W lipcu 1949 r., w procesji pod przewodnictwem kardynaa Adama Sapiehy, do sarkofagu z biaego marmuru, wykonanego przez A. Madeyskiego na wprost kaplicy Zygmuntowskiej przenieli trumn Jadwigi profesorowie Uniwersytetu Jagielloskiego. Do dzi ich nastpcy skadaj jej wiece jako jednej z trzech protektorów uczelni.

Z kart historii...
Jadwiga bya trzeci i najmodsz po Katarzynie (+1378) i Marii (+1395) córk króla Wgier i Polski, Ludwika Andegaweskiego i Elbiety, ksiniczki Boniackiej. Bia wic w niej krew wgierska i sowiaska. Urodzia si prawdopodobnie 18 lutego 1374 roku.

Ród Jadwigi panowa na Wgrzech od wieku XIV. Karol Robert Anjou obj tron wgierski, a w roku 1320 oeni si z Elbiet, córk króla polskiego Wadysawa okietka, siostr Kazimierza Wielkiego. Ich synem by Ludwik I Wgierski, ojciec Jadwigi. Jako najbliszy krewny po zmarym bez potomka mskiego Kazimierzu Wielkim obj tron polski. Wród francusko-neapolitaskich przodków Jadwigi znajduje si w. Ludwik, biskup Tuluzy (+1297), co miao znaczenie w wychowaniu religijnym córek, mogcych si pochwali, e maj w swoim rodzie witego.

Za rzdów Ludwika Wgierskiego Wgry doszy do szczytu wietnoci i potgi. Ludwik Wgierski zdoby dla swojego pastwa Wooszczyzn, Boni, cz Bugarii, poszerzy granice Wgier na poudniu po Dalmacj. Wreszcie po mierci Kazimierza Wielkiego drog sukcesji zosta take królem Polski (1370). Ju jako król polski do Wgier przyczy Ru, która naleaa do Polski (1372). Susznie Wgrzy nadali Ludwikowi I zaszczytny przydomek Wielkiego. Po mierci Ludwika Wgierskiego (+1382) du rol polityczn odegraa ona zmarego króla a matka Jadwigi, Elbieta z Boni. Ambitn on Ludwik jeszcze za swojego ycia ustanowi regentk w Polsce. Nielubiana przez naród musiaa po pewnym czasie Polsk opuci. Na tronie wgierskim osadzia swoj córk, Mari, ale sprawowaa z ni wspórzdy.
Rodzice planowali dla Jadwigi maestwo z Wilhelmem Habsburgiem. Dzieci poczono warunkowym lubem (1378), by go dopeni w ich wieku dojrzaym, gdy Jadwiga bdzie miaa lat 12, a Wilhelm lat 14. W chwili zawarcia lubu warunkowego mieli zaledwie - Jadwiga 4 lata, a Wilhelm 8 lat. W nadziei na przyszy lub wysano Jadwig do Wiednia. W tym wszake roku zmara najstarsza córka Ludwika Wgierskiego, Katarzyna. W tej sytuacji odwoano Jadwig na Wgry.

Koncepcja oddania korony polskiej Jadwidze powstaa dopiero wtedy, gdy po mierci Ludwika panowie maopolscy nie zgodzili si ani na kontynuacj unii personalnej z Wgrami, ani na regencj Zygmunta Luksemburskiego - ma Marii, siostry Jadwigi.

Polacy zaprosili na swój tron Jadwig. Elbieta przystaa na to w nadziei, e Jadwiga polubi Wilhelma, który w ten sposób automatycznie zostanie królem Polski. Jednak panowie polscy nie chcieli mie na tronie Wilhelma. Przetargi trway dwa lata, bo take Elbieta ywia jeszcze nadziej na koron polsk. Kiedy jednak panowie maopolscy zagrozili zerwaniem unii z Wgrami, Elbieta zostaa zmuszona zgodzi si na wyjazd Jadwigi do Polski. W 1384 roku Jadwiga przybya do Polski przekraczajc granic polsk na Przeczy Dukielskiej w Karpatach. Po przybyciu do Krakowa Jadwiga zamieszkaa na zamku królewskim na Wawelu. Oto co pisze w swej Kronice Jan Dugosz:
"Zaprawd nadzwyczajnym widowiskiem by ów wjazd niedorosego dziewczcia, samego bez matki, otoczonego tylko wspaniaym dworem, wiedzionego przez sdziwe duchowiestwo, urzdników powanych (...) Kraj w Jadwidze, w "modym królu" swym, w dziewicy zachwycajcej piknoci której sam wiek dodawa uroku ­widzia zbawc i zesaca boego"
Dnia 16 padziernika 1384 roku arcybiskup gnienieski, Bodzanta, dokona koronacji 10-letniej Jadwigi. Od razu po koronacji wszystkie dokumenty pastwowe zaczto wystawia w imieniu nowego monarchy – Króla Polski (REX POLONIAE) Jadwigi. We wszystkich podejmowanych przez mod królow dziaaniach wysuwa si na czoo jej osobowo i cechy charakteru:
"Okazywaa rozsadek i dojrzao mimo modego wieku, cokolwiek mówia albo czynia, wykazywao jakby sdziwego wieku powag."
Wilhelm jednak nie myla bynajmniej rezygnowa z nadziei na uzyskanie polskiego tronu. Powoujc si na prawo maeskie przy poparciu Wadysawa Opolczyka zdoa wej do Krakowa. Nie wpuszczono go wprawdzie na zamek, gdzie mieszkaa Jadwiga, ale pozosta w pobliu, w domu Gniewosza z Dalewic, zaufanego rycerza Opolczyka. Modzi widywali si w towarzystwie osób najbliszych.
W styczniu 1385 roku pojawio si na Wawelu poselstwo litewskie. Wielki ksi Jagieo w zamian za rk Jadwigi by gotów przyj wraz ze wszystkimi poddanymi chrzecijastwo i wcieli swe ziemie do Polski.
Wilhelma, którego Jadwiga szczerze pokochaa zmuszono do opuszczenia Polski. Jego wydalenie królowa przeya bardzo silnie. Doszo do tego, e usiowaa zbiec z Wawelu, wg legendy toporem rbic furt.
Na szczcie biskup krakowski i panowie zdoali przekona szczerze religijn królow, e swoj ofiar osobist przysporzy wiele chway Boej. Nadto poczenie Polski z Litw czynio Polsk obszarem trzykrotnie wiksz a Litwie zapewniao obron przed Krzyakami.

„Usilne i rónorodne zabiegi zarówno praatów – pisze J. Dugosz – jak i panów polskich, gorce ich proby, w kocu bardzo rozsdne wytumaczenie i wyjanienie, e lub zawarty z ksiciem Austrii Wilhelmem w wieku niedojrzaym nie wie jej zupenie, zmikczy królow Jadwig tak, e uniewaniwszy pierwotn umow, zgodzia si wyj za m za ksicia litewskiego Jagie nie dla dogodzenia dzy i rozkoszom ciaa, ale by zapewni wzrost wiary chrzecijaskiej i pokój chrzecijan.”

Dnia 1 lutego 1386 roku, po wyraonej przez Jadwig zgodzie na lub z Jagie aktem wystawionym w Wokowysku, posowie polscy zaprosili ksicia formalnie do objcia tronu.
12 II 1386 Jadwiga musiaa publicznie w katedrze odwoa luby z Wilhelmem. 15 lutego Jagieo by ju na Wawelu i tego dnia odby si jego chrzest. Poniewa wielki mistrz krzyacki odmówi uczestniczenia przy ceremonii jako ojciec chrzestny, w tym charakterze zosta zaproszony ksi Wadysaw Opolczyk. Na matk chrzestn króla za proszono Jadwig z Melsztyna Bileck. Jagieo przybra sobie imi Wadysawa.
18 lutego 1386 roku zawarte zostano maestwo Jagiey z Jadwig w katedrze krakowskiej. Jagieo mia wówczas 35 lat, Jadwiga - 12.

Zdecydowaa si zatem na polubienie przeszo trzykrotnie starszego Jagiey. I ten poganin z litewskiej puszczy nie by ani szpetny, ani nieokrzesany, jak gosia plotka poprzedzajca jego przybycie do Polski. Szczupy, redniego wzrostu, o pocigej twarzy zachowywa si z godnoci, jaka przystoi ksiciu. Codziennie goli si i kpa, uywa chusteczki do nosa, co nie byo w powszechnym obyczaju u polskich panów. Z natury oszczdny, nie by jednak skpy.
4 marca w Katedrze Wawelskiej odbya si koronacja Jagiey na króla polskiego. Formalnie Jagieo zosta wspókrólem, co powodowao konieczno wzajemnego potwierdzania waniejszych aktów.
Od momentu koronacji ustalia si forma wspórzdów: jego, wybranego i koronowanego króla z peni wadzy i Jadwigi, króla, dziedziczki królestwa, o stanowisku z tej przyczyny wyjtkowym. Kade z nich miao oddzieln kancelari. Jagieo dba o autorytet królowej, i pamitajc komu zawdzicza tron, czsto wysuwa j na pierwsze miejsce.

Miesic po koronacji Jadwiga wraz z mem postanowili odby wspóln podró do Wielkopolski. Oboje królestwo wyruszyli w drog okoo 1 kwietnia 1386r., a zakoczyli j w 2 poowie maja. Na pocztku podróy Jadwiga prawdopodobnie odwiedzia klasztor czstochowski, a nastpnie Pozna i Gniezno Niestety, nie dochoway si dokumenty, wiadczce o popieraniu przez Królow klasztoru jasnogórskiego ani o jej tam pobycie. Niewtpliwie jednak ojcowie Paulini znaleli dla swych zamiarów gorc popleczniczk w osobie królowej Jadwigi, bo król bez wikszych oporów zatwierdzi fundacj. W tekcie dekretu, wydanego 24 lutego 1393 r., znajduj si sowa: "...paajc szczer, gorliw pobonoci i dla uproszenia zbawienia wasnego i maonki naszej najdroszej...". Wskazuj one wyranie na udzia Jadwigi w uzyskaniu fundacji.
W skarbcu klasztornym pokazywany jest dar królowej: duy krysztaowy róaniec i niezwykle pikny ornat, by moe przez ni sam wyhaftowany.

Po powrocie do Krakowa z pocztkiem 1387r. Jagieo uda si na Litw w celu wzicia udziau w jej chrystianizacji. Dnia 17 lutego tego roku zaoy pierwsze biskupstwo w Wilnie. Królowa stana na czele wyprawy na Ru Czerwon. Wyprawa osigna cel i ziemie ruskie powróciy na trwae do Polski.

Rok 1389 by dla Polski szczególnie grony. W. Opolczyk usiowa ornie zdoby dla siebie Kraków, poczy si z Krzyakami. Do tej wrogiej koalicji usiowano wcign take Wilhelma Habsburga i Zygmunta Luksemburga - ma królowej Wgier, Marii. Wielki Ksi Witold poczy si z Krzyakami przeciwko Jagielle. Marzono o rozbiorze Polski. Usiowano nadto do akcji wrogiej Polsce wcign papiea, Bonifacego IX, goszc, e Jadwiga zamaa kontrakt lubny z Wilhelmem, e Jagieo przyj Chrzest wity pozornie, jedynie dla celów politycznych; przytaczano zbrodnie, jakich si jako poganin na wasnej rodzinie dopuci li tylko dla zaspokojenia chci wadzy. Dziki jednak znakomitej dyplomacji ze strony króla, królowej i panów polskich, dziki energicznej i wszechstronnej ich akcji udao si wyj ze wszystkich niebezpieczestw obronn rk. Akcja Habsburgów w kurii papieskiej przeciw maestwu zostaa storpedowana przez dyplomacj polsk. Oskarenie Jadwigi o nowe konszachty z Wilhelmem odrzuci sd krakowski jako oszczerstwo, za próba opanowania Wawelu i porwania Jadwigi w 1389 przez Opolskiego nie udaa si.

Panowie maopolscy upowaniali Jadwig do prowadzenia rozmów z Krzyakami poprzez oywion korespondencj i kontakty osobiste, wykazujc przy tym dojrzao, takt dyplomatyczny i nieustpliwo wobec da krzyackich. We Wocawku spotkaa si osobicie w 1397 roku z wielkim mistrzem krzyackim, Konradem von Jungingen by omówi problemy dotyczce obu stron. Uwaa si, e podwaliny pod zwycisk bitw pod Grunwaldem daa wanie królowa Jadwiga. W 1392 roku udaa si Jadwiga na Wgry, gdzie w spotkaniu ze swoj siostr, Mari, omawiaa w Lubowli i w Kezmarku sprawy obu pastw. Nawizaa take cisy kontakt z papieem Urbanem VI i Bonifacym IX, skutecznie likwidujc intrygi: Krzyaków, Opolczyka i Zygmunta Luksemburczyka. Doprowadzia do zgody midzy Wadysawem Jagie a jego rywalem, Witoldem (1393). Odtd wszelkie porachunki dynastyczno-polityczne ksita litewscy zobowizali si zaatwia z udziaem Jadwigi. Królowa poredniczya w pertraktacjach z Wgrami i przeciwdziaaa antypolskiej polityce swego szwagra Zygmunta Luksemburskiego. W latach 90-tych stawaa si coraz bardziej popularna, rozumiaa tajniki polityki, ujawniajc wielk przenikliwo zwaszcza w sprawach krzyackich i litewsko-ruskich. Staa si ordowniczk pokoju Zakonu z Polsk pod warunkiem zaprzestania niepokojenia Litwy przez Krzyaków.
Postaw Jadwigi ksztatowali jej doradcy i kierownicy królewskiej kancelarii (m.in.: biskup Piotr Wysz, nadworny kaznodzieja Jadwigi Jan Szczekna, kanclerz Wojciech Jastrzbiec, prymas kasztelan krakowski Jan Tczyski).

Jagieo bardzo pragn mie potomka, który by zapewni cigo jego rodu na tronie polskim. Kiedy wic Jadwiga zostaa matk, zapanowaa wielka rado na dworze królewskim. Niestety, trwaa zbyt krótko i miaa zakoczy si podwójn tragedi: mierci dziecka i matki. Dnia 22 marca 1399 roku Jadwiga urodzia córk, Elbiet Bonifacj - nazwan na cze matki Jadwigi, Elbiety boniackiej, i papiea Bonifacego IX - która po trzech tygodniach zmara, a w par dni póniej, 17 lipca 1399 roku, zgasa sama Królowa.

Opakiwan przez wszystkich królow pochowano w podziemiach katedry krakowskiej na Wawelu. Jagieo wszcz proces jej beatyfikacji. Oddajmy na chwil gos wielkim ówczesnego wiata, przywoanym do ycia na kartach powieci Józefa Hena „Królewskie sny”.

„Mówi wic ojciec Biskupiec:
- Sprawa kanonizacji pierwszej maonki twojej, królu, Jadwigi wgierskiej, ruszya wreszcie z miejsca i wydaje si na dobrej drodze. Zaprzysione zostay dwa zeznania o cudach pomiertnych bogosawionej Jadwigi; pierwsze zeznanie Jana z Bejsc, drugie pana Kobyliskiego - jako za przyczyn sugi Paskiej Jadwigi, do której instancji si odwoali, powstali z dugiej choroby cudownie uleczeni. Mamy to na pimie ze wszystkimi potrzebnymi pieczciami.
Przekaza papiery królowi, który mu je zwróci, nie zagldajc do nich. Powiedzia tylko:
-Uleczya jakich nikomu niepotrzebnych cymbaów, a o siebie i dziecitko swoje si nie zatroskaa.
- Taki jest los witych”

Jadwiga musiaa by niezwykej urody i witoci, skoro zostawia po sobie tak wdziczn pami. Wadysaw Jagieo stale mia przy sobie jej piercionek i wspomina j zawsze z rozrzewnieniem. Umierajc, zdj z palca obrczk Jadwigi i poleci przekaza j biskupowi Krakowa, kardynaowi Zbigniewowi Olenickiemu:
-Zanie ten piercie, który do dnia dzisiejszego na rce swej nosiem, jako najcenniejsz rzecz wród rzeczy doczesnych - zapisze Dugosz.

Nieszczliwa za ycia w opinii wielu, wita bohaterka ludu po swym zgonie. Kim naprawd bya? Tego zapewne nie dowiemy si ju nigdy. Moemy tylko interpretowa przekazy i, na ich podstawie, próbowa nakreli obraz Jadwigi - dziecka, królowej, kobiety a wreszcie witej.
Bya ogniwem, co sprzgo Litwina pospou z Polakiem,
W zgodne przymierze dwu pastw czc niezgodn ich wa;
lepej nawale pogaskiej do wiata tem drog wskazaa,
Drog do Wiary, bo sam zrzdzi wszechmocny to Bóg,
W moc nieprzeomn mdroci poddaa zupenie swój umys;
Matk tum sierot w niej mia, mieli duchowni swój skarb,
Znaa j szlachta z jej ask, z czuej opieki zna lud.
Nigdy te w sobie iskierki ni gniewu, ni dumy nie miaa,
W niej cierpliwoci by wzór, bo nie wiedziaa co ó!

Przeto wród ludzi daleko jej imi roznioso si wszdy;
wiadectw jej czynów i cnót nie brak po dzi dzie wród nas
Kwitnie tu przecie dotychczas uczonych wszechnica przesawna,
Która z hojnoci jej rk wzia pocztek i wzrost.
Ona to mistrze uczone przyzwaa z zagranic Królestwu.
Me wiadome, jak nikt, nauk wszelakich i sztuk;
Ona te uczniów tej szkoy we wszystko nadaa sowicie;
Zaczem si chway jej blask rozla szeroko na wiat.

Ze swej stolicy, Krakowa, pod stropy gwiadziste wzleciaa...
Paczcie teraz, ubodzy, których uciska los twardy
Bowiem znikna wam ju wasza nadzieja i schron;
Zgasa ta gwiazda królewska tak wietnie wam dotd byszczca
I na wieczysty wam al w smutny zapada si mrok.

Grzegorz z Sanoka


BIBLIOGRAFIA:
Krzysztof Wielgut: ZWIZKI W. JADWIGI - KRÓLOWEJ POLSKI Z JASN GÓR
Barbara Gruszka-Zych: JEJ WYSOKO Z LIPOWYM BEREM
Teresa Dunin-Wsowicz: DWIE JADWIGI
Jan Pruszyski: SUKNIA KRÓLOWEJ JADWIGI
Kuchnia Polska: JAK W DAWNEJ POLSCE JADANO...
Maria Koczak: WYJTKOWE KOBIETY POLSKIEJ HISTORII
Józef Hen: KRÓLEWSKIE SNY

Dzisiaj jest

19 Padziernika 2017
Czwartek
Imieniny obchodz:
Ferdynand, Fryda,
Pelagia, Pelagiusz,
Piotr, Siemowit,
Skarbimir, Toma,
Ziemowit
Do koca roku zostao 74 dni.

Nasza galeria

Bezpieczestwo i zdrowie

Pierwsza pomoc